Gemeenten worstelen met overlastgevende Oekraïners: ook na vondst messen en drugs blijft opvang verplicht

Tientallen gemeenten in Nederland hebben moeite met Oekraïense vluchtelingen die overlast veroorzaken in opvangcentra. Ondanks gewelddadig gedrag of vermeende criminele activiteiten, oordelen rechters telkens dat deze overlastgevers toch onderdak moeten krijgen. Dit leidt tot frustratie bij lokale autoriteiten.

In Hengelo heeft de gemeente recent geprobeerd om overlastgevende Oekraïners uit de opvang te zetten. Locatiemanager Simone van Rooij vertelt dat er een anonieme tip binnenkwam over twee Oekraïense broers in de opvang. Bij een inspectie van hun kamer vonden ze een grote hoeveelheid drugs en andere verdachte materialen. "We ontdekten verschillende soorten drugs, chemische vloeistoffen, zoutzuur, kookplaatjes, mini-weegschaaltjes, meerdere telefoons en een groot steekwapen," somt Van Rooij op. De kamer was dus vol met spullen die gebruikt kunnen worden voor het maken van drugs.

Na deze ontdekking besloot de gemeente om de broers onmiddellijk uit de opvang te zetten, waarbij Van Rooij benadrukte dat de veiligheid van andere bewoners voorop staat. "We kunnen niet toestaan dat mensen hier jerrycans met zoutzuur op hun kamer hebben," voegde ze eraan toe. Echter, de broers gingen naar de rechter, die besliste dat de gemeente hen onderdak moest bieden. De rechter legde de gemeente bovendien een dwangsom op van 1.000 euro per dag dat de broers geen onderdak kregen, met een maximum van 60.000 euro.

Burgemeester Sander Schelberg van Hengelo is verontwaardigd over deze uitspraak. "Ik kan ze niet terugnemen vanwege de veiligheid van andere mensen," zegt hij. Hij wijst op een probleem in de wetgeving: "Niemand begrijpt deze situatie en het moet worden aangepakt." Bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) horen ze soortgelijke verhalen uit het hele land. Burgemeester Sjors Fröhlich van de VNG noemt de situatie in Hengelo 'het topje van de ijsberg'. "Bestuurders zijn wanhopig als ze met overlastgevende mensen in de gemeentelijke opvang te maken hebben," aldus Fröhlich.

Volgens hem zou een oplossing eenvoudig kunnen zijn: speciale centra voor overlastgevende vluchtelingen. Daarnaast pleit hij voor aanpassing van de regels, specifiek de Europese richtlijn die Oekraïense vluchtelingen het recht op opvang geeft. "Het maakt niet uit of iemand zich misdraagt of de wet overtreedt; er moet opvang zijn. Dit moet herzien worden," vindt Fröhlich. "Gemeenten moeten meer mogelijkheden krijgen om te zeggen: 'Nu is het genoeg, ga weg.'"

Ondertussen houdt de gemeente Hengelo voet bij stuk. De Oekraïense broers komen niet terug in de overvolle opvang, en de opgelegde dwangsom wordt met tegenzin betaald. "Misschien doet het nu pijn, maar het alternatief doet veel meer pijn," zegt burgemeester Schelberg. De broers verblijven tijdelijk in een hotel, waarvan de kosten naar verwachting door de gemeente Hengelo zullen worden gedragen. Vanaf vandaag is er opvang geregeld in een buurgemeente.

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie heeft begrip voor de frustratie die ontstaat wanneer mensen misbruik maken van de geboden gastvrijheid. Hij noemt het gedrag van de Oekraïense vluchtelingen in Hengelo 'onacceptabel'. De minister is op zoek naar oplossingen voor de problemen en is in gesprek over alternatieve opvanglocaties voor overlastgevers. Het aanpassen van de wet ziet hij echter niet als een directe oplossing, omdat dit veel tijd kost en de overlastgevers er dan nog steeds zullen zijn.