Geschiedenis herhaalt zich: dreigt het definitieve einde voor het Universiteitsmuseum?

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) overweegt de sluiting van het Universiteitsmuseum in de stad, wat doet denken aan de sluiting van het Anatomisch Museum ongeveer 25 jaar geleden. Destijds werd het erfgoed gered door het onder te brengen in het Universiteitsmuseum. Nu rijst de vraag of dit het definitieve einde zal zijn voor beide musea, of dat er nieuwe initiatieven zullen ontstaan om ze te behouden.

Robert van de Graaf, die destijds geneeskundestudent was, herinnert zich de dreigende sluiting van het Anatomisch Museum. Tijdens een rondleiding hoorde hij dat het gebouw zou worden gesloopt en dacht bij zichzelf: 'Dat gaat niet gebeuren.' Hij besloot direct actie te ondernemen en ging naar professor Holst, hoofd van de anatomie. 'Ik trok hem letterlijk aan zijn stropdas en zei dat we in actie moesten komen. Hij kreeg een grote glimlach op zijn gezicht,' vertelt Van de Graaf.

Met de oprichting van de vereniging Sterkwater slaagden ze erin de collectie van het Anatomisch Museum, met onder andere menselijke preparaten en skeletten, toegankelijk te houden voor het publiek en de wetenschap. Van de Graaf maakt zich nu zorgen dat de huidige bestuurders van de RUG dezelfde kortetermijnvisie hanteren als destijds. 'Ze worden gedreven door geld en willen scoren tijdens hun eigen termijn. Dit is een quick win. Maar hiermee ondermijnen ze wel de basis van onze cultuur,' zegt hij.

Het Anatomisch Museum, gelegen aan de Oostersingel, dreigde begin deze eeuw te worden gesloten en afgebroken. Sterkwater zette zich in om de waardevolle collectie zichtbaar te houden, in plaats van dat deze in een depot zou verdwijnen. Van de Graaf benadrukt dat het museum een belangrijk onderdeel is van de identiteit van de stad, met een collectie die door talloze studenten en wetenschappers is opgebouwd. 'Een universiteit moet de maatschappij leren dat er een verleden en een toekomst is, en dat we verder moeten kijken dan het heden,' voegt hij toe.

Roosje Klap, algemeen en artistiek directeur van Noorderlicht, maakt zich ook grote zorgen over het verlies van de collectie van het Universiteitsmuseum, die meer dan 100.000 objecten omvat. De unieke werkkamer en hutkoffer van Aletta Jacobs, die als Unesco-werelderfgoed zijn geclassificeerd, maken deel uit van deze collectie. Klap heeft een brief geschreven aan het college van bestuur van de RUG, waarin ze oproept tot heroverweging van de sluiting. 'We moeten met z'n allen ervoor zorgen dat het Universiteitsmuseum blijft bestaan,' zegt ze.

Klap benadrukt dat het behoud van het museum cruciaal is voor de inclusiviteit en de culturele infrastructuur van de stad. 'We hebben al een kwetsbare infrastructuur met musea. Er is één van alles: één Noorderlicht, één Noorderzon, één Groninger Museum. En we hebben ook maar één Universiteitsmuseum. Het wegvallen van een van deze musea verzwakt onze sector,' stelt ze.

Collega-directeuren hebben de brief getekend, ook met het oog op de ambitie om in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa te worden. Klap is duidelijk over de financiële redenen voor de bezuiniging: 'Ik heb begrepen dat het om ongeveer twee ton gaat. Dat lijkt me toch ergens anders te vinden.' Ze roept het college van bestuur op om op andere manieren te bezuinigen.

Er zijn plannen om de vereniging Sterkwater opnieuw op te richten om de strijd voor het behoud van het museum aan te gaan. Van de Graaf hoopt dat studenten in actie komen: 'Ik hoop dat studenten hun telefoons en kroegen verlaten om mooie ideeën te bedenken en actie te ondernemen. Wij kunnen hen als ouderen een podium bieden en helpen om dit besluit tegen te gaan.' Ook wordt serieus overwogen om met particulier geld en crowdfunding een museum op te richten om het erfgoed te behouden.