Daily Wire
Sunday, 22 November 2026
Business

Hoe Forum voor Democratie volgens deskundigen extreemrechts normaliseert

Beelden die tijdens een recente uitzending van Zembla zijn getoond, hebben geleid tot grote verbazing. Tijdens geheime bijeenkomsten en gewelddadige kooigevechten zijn ook leden van Forum voor Democratie (FVD) in beeld verschenen.

De partij heeft aanvankelijk de band met extreemrechts geminimaliseerd, maar inmiddels zijn er al zes leden geroyeerd. Te midden van deze ontwikkelingen vond vandaag een partijcongres plaats in Den Bosch.

Historicus Robin te Slaa, die zich richt op fascisme en extreemrechts, was geschokt door de impact van de beelden, maar niet verrast. "Sinds de oprichting van Forum voor Democratie zijn er herhaaldelijk connecties met extreemrechtse individuen of groepen aangetoond. Dit zijn geen incidenten, maar een structureel probleem dat voortkomt uit de aard van de partij. Het is een extreemrechtse partij," aldus Te Slaa.

Volgens Te Slaa is de reactie van FVD typerend voor hun gedrag. Hij verwijst naar de oprichting van de jongerenorganisatie in 2017 door Freek Jansen, die bekend staat om het bagatelliseren van de Holocaust en ervoor pleitte om terroristen zoals Anders Breivik te verheerlijken in appgroepen. "Toen werd één lid geroyeerd, maar hij mocht al snel weer bijdragen aan het partijblad, terwijl de partij actief op zoek was naar klokkenluiders," legt hij uit.

Te Slaa verwacht dat de nu geroyeerde leden op termijn weer terug zullen keren, zodra de aandacht is afgenomen: "Wat we nu zien is vooral 'damage control', omdat dit de 'normaliseringsstrategie' van de partij in de weg staat. Ze willen zich gematigder presenteren zodat hun ideeën geleidelijk aan geaccepteerd worden."

Hoogleraar onderzoeksjournalistiek Nikki Sterkenburg van de Vrije Universiteit Amsterdam constateert ook een scheiding tussen de publieke en private kanten van FVD. "Dit is een patroon dat we vaker zien bij extreemrechtse partijen: ze presenteren zich naar buiten toe gematigd, terwijl de interne dynamiek zeer extreem is." Ze vindt het zorgwekkend dat FVD de nieuwe onthullingen deels bagatelliseert: "Dit laat zien dat ze zich niet ongemakkelijk voelen bij deze associaties en het niet problematisch vinden."

Beide experts zijn van mening dat de strategie van normalisering succesvol lijkt te zijn. Sterkenburg legt uit hoe radicale en extreemrechtse groepen fungeren als een 'stormram' die de grenzen van het debat steeds verder verschuiven. "Concepten die ooit alleen binnen deze groepen leefden, zijn nu mainstream. Ongeveer tien jaar geleden was het woord 'omvolking' onbekend, maar tegenwoordig kent bijna iedereen die term." Uit onderzoek van Kieskompas in 2024 bleek dat 1 op de 6 Nederlanders gelooft in een kwaadaardig proces van omvolking. Te Slaa vermoedt dat dit percentage inmiddels nog hoger ligt.

Te Slaa wijst op het gebruik van verhullende taal en 'hondenfluitjes', zoals het verwijzen naar 'globalisten' wanneer Joden worden bedoeld, of het gebruik van het woord 'boreaal' om te verwijzen naar het Arische ras. "Ook de term 'remigratie' lijkt neutraal, maar in het partijprogramma van FVD staat letterlijk dat het om miljoenen mensen gaat in Nederland. Dit betekent in feite het verwijderen van niet-Europeanen, niet-witte mensen en moslims uit Europa, wat neerkomt op massale deportaties en etnische zuivering."

Te Slaa stelt dat deze retoriek de kans op geweld tegen minderheden en politieke tegenstanders vergroot: "Als je gelooft dat 'het blanke ras' in een essentiële strijd om zijn voortbestaan verwikkeld is, sluit dat geweld niet uit." Hij wijst ook op de steun van FVD voor Poetin: "Forum fungeert voortdurend als een propagandakanaal voor het Kremlin en speelt daarmee een actieve rol in de hybride oorlogsvoering van Rusland."

Sterkenburg ziet de gevolgen van deze normalisering terug op straat en in de rechtszaal. "Bijvoorbeeld tijdens de azc-rellen. Twintig jaar geleden zou het ondenkbaar zijn geweest dat buurtbewoners zich zouden aansluiten, maar afgelopen zomer was dat overal zichtbaar." Ze verwijst ook naar de eerste Malieveld-rellen, waar Hitlergroeten werden gebracht en het partijbureau van D66 werd aangevallen. Aanvankelijk werden deze rellen niet als politiek geweld gekarakteriseerd, maar dat veranderde na een briefing van de AIVD, NCTV en de Nationale Politie.

Volgens Sterkenburg komt deze voorzichtigheid extremisten ten goede: "Ze voelen zich gerechtvaardigd door de normalisering die gaande is." Ze noemt een voorbeeld waarbij daders in de rechtszaal verwezen naar wat ze op televisie zagen: "Ze gebruikten fragmenten van talkshows om hun standpunten te onderbouwen. De rechter ging hier niet in mee, maar het toont de legitimatie die deze daders voelen."

Hoe moeten politiek en media hiermee omgaan? Te Slaa is van mening dat negeren geen optie is: "Het is essentieel om voortdurend te benadrukken dat Forum een extreemrechtse antisysteempartij is en om duidelijk te maken wat ideeën als remigratie in de praktijk betekenen. Laat je niet misleiden door hun gematigde façade in de Tweede Kamer, maar doorprik de frames en benoem racisme." Sterkenburg beaamt dit: "We moeten het gesprek aangaan, maar wel met de juiste historische en culturele context. We moeten extremisten niet de ruimte geven om kritiekloos hun verhaal te doen, vooral als ze zich niet als extremist identificeren maar als 'conservatief' of 'patriot'."

Of de recente onthullingen van Zembla schadelijk zullen zijn voor Forum voor Democratie is nog onzeker. "Mensen hebben in het verleden ook geschokt gereageerd op de partij, maar de peilingen blijven hen goed gezind," concludeert Sterkenburg. "Het is de vraag of dit een echte klap is of slechts een ander hoofdstuk in hun verhaal."