Hoe jouw marathonfoto een biometrische code in de VS wordt

Bij grote hardloopevenementen in Nederland, zoals de marathons van Rotterdam, Amsterdam en Eindhoven, kunnen deelnemers na afloop foto's van zichzelf terugvinden. Deze foto's zijn vaak populair om te delen op sociale media. Wanneer hardlopers geen bevredigende foto's via hun startnummer vinden, kunnen ze een selfie uploaden om meer beelden van zichzelf te vinden. Echter, deze praktijk roept ernstige privacyzorgen op. Na vragen van deze website hebben twee grote organisatoren besloten om de gezichtsherkenning tijdelijk uit te schakelen. Eén van hen overweegt ook om zijn beleid te herzien, terwijl de andere nog in beraad is over zijn regels.

Dit is de gangbare werkwijze bij de meeste grote Nederlandse hardloopevenementen, inclusief het populaire sportevenement Hyrox. Deelnemers stemmen in met de privacyvoorwaarden, waardoor hun gezicht wordt omgezet in biometrische data. Dit roept belangrijke vragen op over wat er met deze gevoelige gegevens gebeurt, hoe lang ze worden bewaard en waar ze worden opgeslagen. In een tijd waarin identiteitsdiefstal steeds gebruikelijker wordt, zijn dit cruciale vragen.

In september nam ik, Cyril Rosman, deel aan de Dam tot Damloop, een 16 kilometer lange wedstrijd van Amsterdam naar Zaandam. Ook deze organisator gebruikt gezichtsherkenning. Ik volgde de reis van mijn gezicht en ontdekte onduidelijkheden over opslagtermijnen, zwijgende bedrijven en financiële belangen. Uiteindelijk kreeg ik te horen dat ze hun werkwijze opnieuw zouden evalueren naar aanleiding van mijn vragen.

Om meer inzicht te krijgen in het proces belde ik Luuk Spreeuwers, universitair hoofddocent biometrie aan de Universiteit Twente. Hij legt uit dat gezichtsherkenningssoftware een enorme hoeveelheid statistisch relevante kenmerken analyseert, wat een abstract proces is dat voor de meeste mensen moeilijk te doorgronden is. Spreeuwers, zelf ook een hardloper, zegt dat hij liever zoekt op zijn startnummer dan een selfie te uploaden, omdat hij zich zorgen maakt over de privacy.

De vraag rijst of het zoeken op startnummer werkelijk meer privacy biedt. Iedere deelnemer wordt namelijk gefotografeerd tijdens de wedstrijd, en de privacyverklaring van Le Champion, de organisator van de Dam tot Damloop, stelt dat gezichtsherkenning voor elke deelnemer wordt toegepast. Dit betekent dat voor een effectief systeem er waarschijnlijk een 'faceprint' van iedere deelnemer moet worden gemaakt, zodat het systeem snel onderscheid kan maken tussen duizenden gezichten.

De vraag wie verantwoordelijk is voor de opslag van deze gegevens en hoe lang ze bewaard blijven, is complex. De website van de Dam tot Damloop vermeldt dat selfies na gebruik direct worden gewist, maar de privacyverklaring van Le Champion zegt dat deze selfies binnen negentig dagen worden verwijderd. Voordat iemand een selfie kan uploaden, moet hij of zij akkoord gaan met de voorwaarden van Greenfly, het bedrijf dat het technische proces uitvoert. In deze voorwaarden staat dat een faceprint tot vijf jaar kan worden bewaard en dat deze data in de VS kan worden opgeslagen, waar de privacywetten mogelijk minder streng zijn.

Bits of Freedom, een organisatie die zich inzet voor online privacy, vindt deze onduidelijkheid problematisch. Nadia Benaissa van de organisatie stelt dat als in de toestemmingsverklaring staat dat de foto meteen wordt verwijderd terwijl dat niet het geval is, dit misleidend is. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) wijst erop dat er strengere eisen gelden voor het bewaren van faceprints, omdat dit gaat om biometrische gegevens. De wedstrijdorganisatie is verantwoordelijk voor het duidelijk communiceren van deze informatie aan de deelnemers.

Het probleem reikt verder dan slechts één foto van een enkele loper. Hardloopevenementen zijn massale festivals geworden, met deelnemers die niet alleen de marathon lopen, maar ook meedoen aan andere afstanden zoals de 10 kilometer of estafette. Dit resulteert in tienduizenden gezichten die worden vastgelegd. In totaal zijn er ongeveer 822.360 gezichten betrokken bij deze evenementen, wat resulteert in een enorme biometrische database. Dit roept de vraag op wat er gebeurt als deze database wordt gelekt, aangezien het niet zo eenvoudig is als het blokkeren van een creditcard of het veranderen van een wachtwoord.