In afgedankte zonnepanelen zit zilver, en Nederland kan miljoenen gaan terugverdienen
Het RIVM verwacht dat de hoeveelheid afgedankte zonnepanelen in Nederland vanaf 2030 aanzienlijk zal toenemen, met een schatting van maar liefst 5 miljoen versleten panelen in 2035. In oudere zonnepanelen is zilver aanwezig, maar het terugwinnen van dit edelmetaal is een complexe zaak.
Het verwijderen van zonnepanelen van daken is één aspect; het extraheren van de grondstoffen is een ander verhaal. De zonnecellen zijn stevig gelijmd tussen glas en kunststof, wat de scheiding van zilver en silicium bemoeilijkt. Met het oog op de verwachte stijging van de afvalstroom tussen 2030 en 2035 heeft TNO een innovatieve lasertechnologie ontwikkeld die de lijmlaag op een gecontroleerde manier kan verwijderen. Deze techniek moet nog geïntegreerd worden in het verwerkingsproces van de afgedankte panelen.
In 2024 lagen er ongeveer 80 miljoen zonnepanelen op daken en in weilanden. Jaarlijks kwamen er destijds zo'n 10 miljoen bij, wat betekent dat deze panelen na hun levensduur weer verwerkt moeten worden. Volgens de brancheorganisatie Holland Solar zal het aantal afgedankte zonnepanelen vanaf 2027 aanzienlijk toenemen. Voor 2030 wordt geschat dat er ongeveer 500.000 panelen in Nederland afgedankt zullen worden. Een studie van de TU Delft voorspelt dat er voor datzelfde jaar ongeveer 40.000 ton zonnepanelenafval zal zijn. Deze cijfers zijn gebaseerd op verschillende berekeningen; de ene betreft het aantal panelen, terwijl de andere kijkt naar het totale gewicht van het afval.
Voor het jaar waarop de piek in afval verwacht wordt, schat het RIVM dat de afvalstroom kan oplopen tot ongeveer 100.000 ton. Recyclingbedrijven zullen in de toekomst grote aantallen panelen moeten verwerken en waardevolle materialen moeten terugwinnen.
Volgens Mirjam Theelen, onderzoeksleider zonne-energie bij TNO, bevat een ouder zonnepaneel gemiddeld zo'n 20 gram zilver. Bij een grote hoeveelheid afgedankte panelen kan dit cumulatief een aanzienlijke hoeveelheid zilver opleveren, dat tijdens het verwerkingsproces kan worden teruggewonnen en hergebruikt. Met de lasertechnologie van TNO kan tot 99 procent van het zilver worden teruggewonnen, hoewel dit percentage niet noodzakelijk voor alle zonnepanelen die momenteel in Nederland worden gerecycled geldt. De laser verbetert ook de scheiding van verschillende materialen, waardoor bijvoorbeeld glas en silicium gemakkelijker van elkaar te scheiden zijn.
“Deze lasertechnologie opent de deur naar een schat aan grondstoffen,” aldus Mirjam Theelen van TNO.
Ook het energieverbruik van de TNO-techniek is veel lager; het verbruikt minder dan 1 kWh per paneel, terwijl bestaande methoden zoals pyrolyse ongeveer 25 kWh per paneel vereisen. Bij pyrolyse wordt het materiaal verhit om de verschillende lagen te scheiden.
Van laboratoriumtechniek naar landelijke verwerking is echter nog een lange weg te gaan. Sinds 2021 regelt Stichting OPEN, namens producenten, de inzameling en recycling van zonnepanelen in Nederland. Deze stichting heeft een overeenkomst gesloten met recyclingbedrijf Mirec voor de hoogwaardige verwerking van afgedankte panelen.
De financiering van deze verwerking is recent ook gewijzigd. De eerder genoemde afvalbeheerbijdrage van 6,50 euro per paneel is inmiddels verhoogd naar 40 euro per ton zonnepanelen.
Zilver is niet het enige waardevolle metaal dat in zonnepanelen voorkomt; sommige zonnecellen bevatten ook gallium, waarvan China sinds 2023 de export beperkt. Het terugwinnen van materialen uit oude panelen kan Nederland helpen om minder afhankelijk te zijn van de aanvoer van nieuwe grondstoffen.
De praktische uitdaging voor Nederland ligt in het opschalen van de recyclingprocessen. De samenwerking met Mirec is al gestart, maar de grote stroom van afgedankte panelen moet nog komen. Voor de toepassing van TNO’s lasertechniek op industriële schaal is er nog geen datum vastgesteld.
In mei 2026 presenteerde TNO de resultaten van het laseronderzoek. Mirjam Theelen leidt dit onderzoek als senior onderzoeker zonne-energie. De faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica van de TU Delft was betrokken bij de berekening van de Nederlandse afvalstroom.