Suriname zet groep mennonieten na illegale ontbossing het land uit

Een groep van 63 mennonieten is dit weekend uit Suriname gezet vanwege illegale ontbossing. Deze religieuze gemeenschap, afkomstig uit Bolivia en Mexico, was betrokken bij het kappen van bossen voor grootschalige landbouwprojecten. De uitzetting volgde op een langdurig juridisch geschil en vond plaats onder de regering van president Jennifer Simons, die zich herhaaldelijk heeft uitgesproken tegen de ontbossing van het Amazonewoud.

De mennonieten verbleven sinds 2024 in Suriname zonder de benodigde verblijfsvergunning. Hun activiteiten, gericht op het opzetten van landbouwprojecten, stuitten op verzet van de overheid. Simons heeft in de Surinaamse media verklaard: "Het gaat erom dat we het belangrijkste Amazonewoud niet kappen voor grootschalige landbouw."

In juli 2023 werden de mennonieten, samen met hun gezinnen, waaronder baby's en jonge kinderen, al door deurwaarders aangespoord om het land te verlaten. Zij verbleven in het Masonia-gebied, een afgelegen gebied in het Surinaamse binnenland. Toen de mennonieten de waarschuwingen negeerden, schakelden milieuorganisaties de autoriteiten in, wat leidde tot een nieuw ultimatum. Ook hierop werd niet gereageerd.

Uiteindelijk trok de politie eind oktober, met ondersteuning van het leger, het gebied in om de mennonieten te vinden. Zij waren echter gevlucht en verstopt enkele kilometers verderop. Na een zoekactie werden ze uiteindelijk ontdekt en met bussen uit het gebied gebracht.

Vertegenwoordigers van de mennonieten hadden een kort geding aangespannen om hun deportatie te voorkomen. Nadat ze deze rechtszaak verloren, diende hun advocaat een tweede kort geding in, maar de Surinaamse autoriteiten wachtten deze procedure niet af en gingen over tot deportatie dit weekend.

De mennonieten zijn een geloofsgemeenschap binnen de doopsgezinden, ook wel bekend als 'wederdopers', en stammen af van de 16e-eeuwse priester Menno Simons uit Friesland. Oorspronkelijk werden zij in Nederland vervolgd, waarna zij naar Duitsland emigreerden. In de daaropvolgende eeuwen verspreidden zij zich over de wereld, waaronder Latijns-Amerika, waar zij kolonies oprichtten in negen landen, zoals Bolivia en Peru, waar zij zich bezighouden met grootschalige landbouw, waaronder de teelt van soja.

De mennonieten leven doorgaans afgezonderd van de buitenwereld en mengen zich zo min mogelijk met de lokale bevolking. Dit doen zij om hun traditionele levenswijze te behouden. In hun huishoudens maken zij geen gebruik van moderne technologieën zoals telefoons, elektriciteit of televisie.

Internationale milieuorganisaties zoals het Wereld Natuur Fonds (WNF) en Greenpeace wijzen op de groeiende aanwezigheid van mennonietenkolonies in Latijns-Amerika als een belangrijke oorzaak van de ontbossing van de Amazone. Hun aanwezigheid vormt ook een bedreiging voor inheemse gemeenschappen.

Sinds 2022 richtten mennonieten uit Bolivia, Belize en Mexico hun aandacht op Suriname, op zoek naar meer grond voor nieuwe kolonies. Hun belangen worden behartigd door lokale partijen en tussenpersonen, waaronder enkele Nederlandse ondernemers in Suriname. Onder de regering van Santokhi (2020-2025) kregen vijftig mennonietenfamilies toestemming voor een proefproject op ongeveer 35.000 hectare grond. De plannen voor grootschalige ontginning lekte uit, wat leidde tot grote maatschappelijke verontwaardiging, vooral onder milieuorganisaties en inheemse groepen. Na druk vanuit de samenleving en een rechtszaak trok Santokhi het proefproject uiteindelijk in, maar een deel van de mennonieten was toen al in Suriname aanwezig.

De Surinaamse overheid onder leiding van president Simons heeft aangekondigd strenger op te treden tegen illegale houtkap en illegale verblijven. De president heeft aangegeven dat er in de kustvlakte mogelijkheden zijn voor agrarische ontwikkeling zonder dat daarvoor tropisch bos vernietigd hoeft te worden. Ondanks de uitzetting van de 63 mennonieten blijven er naar schatting enkele honderden mennonieten in Suriname, wiens status onduidelijk is. Lokale milieuorganisaties zoals Probios blijven actief in het traceren van mennonietenkolonies en het onder de aandacht brengen van de ontbossing in het binnenland van Suriname.