Deze sieraden uit Griekse graven bevatten een metaal dat niet van de aarde afkomstig is - Futura-Sciences

In Griekenland zijn recentelijk drieëndertig archeologische sites onderzocht, waarbij meer dan negentig objecten zijn geanalyseerd. Dit onderzoek, dat in augustus in het Journal of Archaeological Science is gepubliceerd, biedt nieuwe inzichten in de begrafenisrituelen van de elite in de bronstijd. Het blijkt dat ringen en zegels die in graven zijn aangetroffen, zijn vervaardigd uit meteoritisch ijzer.

De onderzoekers Matthieu Gounelle en Eleni Mantzourani hebben de ijzeren sieraden uit verschillende museumcollecties bestudeerd. Deze objecten zijn afkomstig uit graven van prominente leden van de Griekse en Kretenzische elite. Voor hun analyse maakten ze gebruik van draagbare röntgenfluorescentiespectrometrie, een niet-destructieve techniek die het mogelijk maakt om de chemische samenstelling van een voorwerp te bepalen zonder materiaal te verwijderen. Hierbij wordt een object aan straling blootgesteld, waarna de aanwezige elementen röntgenstraling uitzenden met een specifieke energie.

Het belangrijkste element dat de onderzoekers zochten, was nikkel. Meteoritisch ijzer bevat van nature aanzienlijk hogere nikkelgehalten dan ijzer dat uit aarderts wordt gewonnen. Ongeveer een derde van de onderzochte objecten vertoonde deze karakteristieke chemische samenstelling, wat de mogelijkheid biedt om de buitenaardse oorsprong te bevestigen, zelfs als het metaal op het eerste gezicht op gewone steen lijkt.

Een opvallende bevinding van het onderzoek is dat alle objecten die meteoritisch ijzer bevatten, tot twee specifieke categorieën behoren: zegels en zegelringen. Dit ijzer werd vaak gecombineerd met goud, zilver of brons. Tijdens de bronstijd waren ringen populaire sieraden in het Middellandse Zeegebied, en hun aanwezigheid in graven, samen met andere waardevolle voorwerpen, ondersteunt de hypothese dat zij dienden als symbolen van sociale status en macht, in plaats van enkel als decoratieve items.

Een cruciale vraag die voortkomt uit het onderzoek betreft de herkomst van dit metaal. Meteorietmateriaal is namelijk zeldzaam in Griekenland, wat de onderzoekers doet vermoeden dat het geïmporteerd werd. Hun voornaamste hypothese wijst naar Egypte, waar de uitgestrekte woestijngebieden gunstige omstandigheden bieden voor het vinden en bewaren van meteorietfragmenten. Deze aanname wordt ondersteund door eerdere archeologische ontdekkingen in Egypte, waar ook objecten van meteoritisch ijzer zijn gevonden, waaronder de beroemde dolk uit het graf van Toetanchamon. Chemische analyses hebben bevestigd dat het metaal van deze dolk eveneens een buitenaardse oorsprong heeft.

Als de hypothese over de import uit Egypte wordt bevestigd, zouden de Griekse sieraden een uitzonderlijke waarde hebben: ze zijn gemaakt van metaal uit de ruimte en zijn bovendien afkomstig uit verre gebieden. Dit zou de zeldzaamheid en prestige van deze objecten verder onderstrepen.

Om het bijzondere karakter van deze sieraden volledig te begrijpen, is het belangrijk om hun historische context te overwegen. Tijdens de bronstijd was de productie van ijzer door reductie van ijzererts nog niet onder de knie van ambachtslieden in het Middellandse Zeegebied. Het enige beschikbare metallische ijzer was afkomstig van meteorieten, waarin het van nature in metaalvorm voorkomt en direct door hameren kan worden bewerkt. Dit technische feit draagt bij aan het prestige dat aan deze sieraden werd gehecht, aangezien ze vervaardigd waren uit een materiaal dat de ambachtslieden van die tijd zelf nog niet konden produceren.