Gouverneur Californië zet doodstraffen van ruim 500 veroordeelden om in levenslang

De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, heeft besloten om de doodstraffen van 548 gevangenen om te zetten in levenslange gevangenisstraffen zonder de mogelijkheid van vervroegde vrijlating. Dit besluit komt op een moment dat de Democratische gouverneur na twee termijnen in januari zijn functie zal neerleggen. Het is voornamelijk een symbolische maatregel, aangezien de laatste executie in de staat plaatsvond in 2006, onder gouverneur Arnold Schwarzenegger, een Republikein.

In 2019 schorste Newsom via een decreet de uitvoering van de doodstraffen, waardoor de executies tijdelijk werden stopgezet. De terdoodveroordeelden bleven echter in gevangenis, omdat hun doodvonnissen juridisch nog steeds geldig waren. "Ik neem dit besluit omdat ik ervan overtuigd ben dat executies niet in lijn zijn met de waarden van Californië, ons rechtssysteem ondermijnen en schadelijk zijn voor onze samenleving," verklaarde Newsom. Van de 548 gevangenen zijn er 529 mannen en 19 vrouwen.

Volgens de gouverneur veroorzaakt de doodstraf onbeschrijflijk lijden voor "slachtoffers, hun families, gemeenschappen en onze staat als geheel". De gevangenen zullen met dit besluit "in de gevangenis sterven, maar niet door onze hand". Het is belangrijk op te merken dat Newsom niet zelfstandig de doodstraffen kan omzetten; daarvoor is goedkeuring van het Hooggerechtshof van Californië vereist, vooral voor degenen die meer dan één keer zijn veroordeeld voor ernstige misdrijven. Dit betekent dat het hof het besluit nog kan terugdraaien.

Uit gegevens van The Washington Post blijkt dat ongeveer 70 procent van de ter dood veroordeelden in Californië naast hun veroordeling voor moord ook andere ernstige veroordelingen hebben. Newsom gaf aan dat het nemen van dit besluit een van de moeilijkste keuzes van zijn politieke carrière was, omdat het pijnlijke herinneringen kan oproepen bij de families van de slachtoffers van de misdrijven die deze gevangenen hebben gepleegd.

Sinds de herinvoering van de doodstraf in 1978, hebben kiezers in Californië slechts dertien executies goedgekeurd. In 2012 en 2016 verwierpen kiezers echter voorstellen om de doodstraf af te schaffen of te vervangen, ondanks de overwegend Democratische stemverhouding in de staat.

De American Civil Liberties Union (ACLU), een organisatie die zich inzet voor burgerrechten, heeft positief gereageerd op het besluit van Newsom. De ACLU is betrokken bij een lopende juridische procedure tegen de wetgeving omtrent de doodstraf in Californië en beschouwt de straf als racistisch, discriminerend en ongrondwettelijk. "Deze strafverminderingen weerspiegelen wat rechtvaardigheid vereist: een einde aan een racistische, foutgevoelige en onmenselijke straf die Californië al te lang belast," aldus de organisatie.

Newsom heeft eerder verklaard dat het onjuist is dat de overheid haar eigen burgers doodt. Hij wijst erop dat de doodstraf vaak discriminerend is voor mensen met psychische aandoeningen en voor mensen van kleur. In januari zal Newsom worden opgevolgd door Xavier Becerra, die onder president Biden minister van Volksgezondheid was en eerder procureur-generaal van Californië was, een functie die hij bekleedde na Kamala Harris.

Er wordt gespeculeerd dat Newsom een mogelijke kandidaat kan zijn voor de Democratische presidentsverkiezingen in 2028. Amerikaanse media suggereren dat de omzetting van de doodstraffen hem meer steun kan opleveren onder liberale Democraten.

Het nieuws uit Californië komt op een dag waarop drie executies zijn gepland in Florida, Alabama en Indiana. In Florida en Alabama staan twee mannen op de lijst voor executie, die ouderen hebben vermoord tijdens woningovervallen. In Indiana is een derde man, Jeffrey Weisheit, inmiddels geëxecuteerd door middel van een dodelijke injectie.

Onlangs stond de mislukte executie van Christa Pike in Tennessee in de schijnwerpers. Zij werd in 1996 ter dood veroordeeld voor de mishandeling en moord op een klasgenoot. Tijdens een recente poging tot executie kreeg Pike twee injecties met krachtige verdovende middelen, maar het infuus werkte niet goed, waardoor zij in coma raakte. Haar advocaten pleiten nu voor een omzetting van haar doodstraf naar levenslang zonder vervroegde vrijlating, verwijzend naar de gevolgen van de mislukte executie voor haar gezondheid. Critici pleiten ervoor dat Tennessee afziet van een nieuwe poging tot executie, en de staat heeft aangekondigd dat executies tot ten minste het einde van het jaar zijn opgeschort.