Trumpgezinde president Peña zwaait af, nu bijna helft Paraguayanen niet bij bankrekening kan

Deze week waren in de Paraguayaanse hoofdstad Asunción protestborden te zien met de boodschap "Geef ons geld terug", gericht aan president Santiago Peña, die op donderdag zijn ontslag heeft ingediend. Veel Paraguayanen beschuldigen hem van medeverantwoordelijkheid voor de ernstige financiële problemen bij Ueno, een digitale bank die kampt met een tekort aan eigen vermogen. De solvabiliteitsratio van de bank, een belangrijke indicator voor de financiële gezondheid, lag onder de vereiste minimumgrens. Dit leidde ertoe dat de Centrale Bank van Paraguay (BCP) ingreep, waardoor klanten tijdelijk geen toegang meer hadden tot hun geld.

De gevolgen van deze situatie zijn aanzienlijk; ongeveer 60 procent van de volwassen Paraguayanen, oftewel 2,9 miljoen mensen van de totale bevolking van 6,1 miljoen, is klant bij de neobank. Terwijl klanten problemen ondervonden met de bankapp, protesteerden werknemers van de bank bij een overheidsgebouw omdat zij geen loon of ontslagvergoeding ontvingen. Peña was tot begin 2025 aandeelhouder van Ueno Holding, de moedermaatschappij van de digitale bank, wat hem in een kwetsbare positie plaatst. Oppositieleden beschuldigen hem van belangenconflicten en het verdoezelen van financiële misstanden.

Volgens de BBC had de centrale bank maanden geleden al gewaarschuwd voor de risico's van de "buitensporige leningen" die Ueno verstrekte aan bedrijven die gelieerd waren aan de eigenaren van de bank. Ondanks deze waarschuwingen bleef Ueno echter overheidsgeld ontvangen. Orkun Saka, hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Londen, beschrijft de situatie als een systeem waarin de bank, de toezichthouder en het presidentschap zo nauw verweven waren dat geen van hen in staat was om de anderen in bedwang te houden.

In een poging de gemoederen te bedaren, beloofde Peña in een videoboodschap dat er wetten zouden komen die ervoor zouden zorgen dat "iedere spaarder zijn verdiende geld terugziet". Deze belofte stelde de gedupeerden echter niet gerust. De Kamer van Afgevaardigden, de Paraguayaanse equivalent van de Tweede Kamer, kwam op dezelfde dag bijeen voor een bijzondere zitting om de klachten te bespreken die door 35 parlementariërs, waaronder ook partijgenoten van Peña, waren ingediend. Zij beschuldigen de president van plichtsverzuim.

Peña is niet de enige die verantwoordelijk wordt gehouden voor de crisis in de bankensector; acht hoge functionarissen zijn gearresteerd, waaronder Miguel Vazquez, de oprichter en grootaandeelhouder van Ueno. Ook 27 anderen worden beschuldigd van vertrouwensbreuk en poging tot fraude. Ondanks het ontslag van Peña is besloten om een afzettingsprocedure te starten, zelfs met steun van de voorzitter van zijn eigen partij, de rechtse Colorado-partij. Deze procedure kan de mogelijkheden voor onderzoek naar het handelen van de president vergroten, die normaal gesproken juridisch immuun is. Bovendien kan een afzettingsprocedure meer gezichtsverlies voor Peña betekenen dan zijn ontslag.

In 2012 werd een eerdere Paraguayaanse president, Fernando Lugo, afgezet vanwege een fatale ontruiming waarbij elf boeren en zes politieagenten omkwamen. Peña, die bekendstaat als een conservatieve econoom, werkte eerder voor het Internationaal Monetair Fonds in Washington, waar hij zich richtte op het bevorderen van economische groei en ontwikkeling, doorgaans door middel van vrije handel en kapitaalstromen.

Na zijn overstap naar de politiek werd Peña gezien als een protegé van de rijke oud-president Horacio Cartes, die begin 2023 door het Amerikaanse ministerie van Financiën werd gesanctioneerd vanwege beschuldigingen van omkoping. Een politieke tegenstander van Peña en Cartes, Efraín Alegre, noemde Cartes de "Paraguayaanse Pablo Escobar" en beschreef Peña als diens assistent. Peña kwam in 2023 aan de macht, met beloften om 500.000 banen te creëren, gratis kinderopvang te bieden en drugsverslaafden van de straat te halen. De financiering van deze plannen werd echter in twijfel getrokken, omdat hij alleen voorstelde om het ambtenarenapparaat te verkleinen.

Onder Peña leeft een kwart van de Paraguayaanse bevolking in armoede, wat aanzienlijk is voor Zuid-Amerikaanse begrippen. Hij verwijst naar de negentiende eeuw als oorzaak van de economische achterstand, waarbij hij stelt dat de verloren oorlog tegen Brazilië, Argentinië en Uruguay destijds nog steeds invloed heeft op de huidige situatie in Paraguay.