Na de verkiezingen en een verbijsterende week in Brazilië, hoe nu verder?
Een week na de spannende verkiezingen in Brazilië, waarin de zittende president Lula da Silva verrassend de overwinning behaalde, volgen de opmerkelijke gebeurtenissen elkaar in een razend tempo op. De Brazilianen blijven in verbijstering achter, alsof ze in een soapserie zijn beland.
Flávio Bolsonaro, lid van de radicaal rechtse Partido Liberal (PL), heeft zijn toevlucht gezocht in de Verenigde Staten en noemt zichzelf de gekozen president, ondanks het feit dat hij de verkiezingen heeft verloren. Zijn partij heeft zijn claim echter niet goedgekeurd.
Een deel van zijn aanhangers vindt het begrijpelijk dat Bolsonaro het land heeft verlaten. "Hij zou in Brazilië worden gearresteerd en net als zijn vader in de gevangenis belanden. Ik begrijp wel dat hij is weggegaan. De justitie hier is niet onpartijdig; ze zouden hem achtervolgen," zegt Uber-chauffeur Henrique Santos Silva enkele dagen na de vlucht van Bolsonaro.
Een andere supporter, die ook op Bolsonaro stemde, heeft liever dat Flávio in Brazilië is gebleven. "Als hij niets te verbergen heeft, hoeft hij niet te vluchten. Ik geloof dat hij onschuldig is, ik hoop dat hij terugkeert," aldus chauffeur Diogo Neto.
De justitie hield er rekening mee dat Bolsonaro zou proberen het land te ontvluchten. Er lopen verschillende onderzoeken naar hem, waaronder beschuldigingen van corruptie en witwassen. Na de verkiezingsuitslag weigerde hij aanvankelijk zijn nederlaag te accepteren en maakte hij beschuldigingen van fraude.
Ondanks de situatie erkende de Partido Liberal wel de overwinning van Lula da Silva. De partij was niet op de hoogte van de plannen van Bolsonaro om het land te verlaten. Hij vertrok in het geheim, zonder paspoort. De Braziliaanse justitie had hem na de verkiezingsuitslag 24 uur gegeven om zijn paspoort in te leveren.
Na zijn vlucht, die hem via Argentinië en Ecuador naar Miami bracht, kreeg Flávio Bolsonaro een visum van de Amerikaanse president Trump. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, ontkende deze week dat de VS betrokken waren bij de vlucht van Flávio Bolsonaro uit Brazilië. Diverse media melden echter dat de regering-Trump achter de schermen een belangrijke rol heeft gespeeld.
In Brazilië hebben zestig miljoen mensen op Bolsonaro gestemd. Zijn partij is aanzienlijk gegroeid in het Nationaal Congres, en verschillende leden van de familie Bolsonaro zijn verkozen in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Zo hebben twee van zijn jongere broers een zetel in de Senaat weten te bemachtigen, evenals de echtgenote van zijn vader, Michelle Bolsonaro.
De partij staat nu voor de uitdaging om zich te herpakken, met Flávio Bolsonaro in de VS en zijn vader Jair Bolsonaro, die momenteel een gevangenisstraf van 27 jaar uitzit voor een poging tot een staatsgreep. In een brief die Flávio onlangs vanuit de VS publiceerde, noemde hij zichzelf de "werkelijke en rechtmatige president van Brazilië". In een latere versie veranderde hij dit naar "leider van Brazilië".
Deze uitspraken zijn niet goed gevallen binnen zijn partij. PL-voorzitter Costa Neto heeft de beschrijvingen afgekeurd. "Ik vond dat niets," aldus de voorzitter van de Partido Liberal. Wie de daadwerkelijke leiding van de partij in Brazilië op zich zal nemen, is nog onduidelijk. Bolsonaro heeft aangekondigd zich in 2030 opnieuw kandidaat te willen stellen voor het presidentschap.
Ondertussen zijn de aanhangers van president Lula da Silva nog steeds in een staat van euforie over de onverwachte verkiezingswinst. In de eerste ronde verloren ze nog van Bolsonaro. "Het idee dat het Bolsonarisme zoveel macht zou hebben, met winst in het Congres en een president, heeft ons wakker geschud," zegt student Lucas Correa (20), die samen met vele andere studenten volop campagne voerde voor Lula.
Toch moet ook Lula's Arbeiderspartij (PT) nadenken over de toekomst. Lula, die 81 jaar oud is, begint in januari aan zijn vierde en laatste termijn. Hierdoor moet er een opvolger worden gevonden. Bovendien zal het regeren geen gemakkelijke opgave zijn, aangezien de president in het Nationaal Congres een sterk blok van rechtse partijen tegenover zich heeft, waaronder de partij van Bolsonaro.