Pro-Russische kandidaat wint Bulgaarse presidentsverkiezingen

Iliana Jotova, een pro-Russische kandidaat, is zondag vrijwel zeker gekozen als de nieuwe president van Bulgarije. In de tweede ronde van de presidentsverkiezingen stonden twee kandidaten tegenover elkaar die zeer verschillende visies hebben op de geopolitieke richting van het land. Jotova, 62 jaar en sinds begin dit jaar interim-president, krijgt steun van de partij van premier Rumen Radev en is tegen het verlenen van financiële en militaire steun aan Oekraïne. Haar tegenstander, Andrej Gjoerov, 50 jaar oud en een voormalig bankier die eerder dit jaar tijdelijk premier was, pleit voor samenwerking binnen de Europese Unie en is voorstander van steun aan Oekraïne.

In tegenstelling tot de eerste ronde van de verkiezingen, die vorige week zondag plaatsvond, wijzen exitpolls in de tweede ronde op een duidelijke overwinning voor Jotova. Diverse peilingen geven aan dat zij ongeveer 55 procent van de stemmen heeft behaald, terwijl Gjoerov rond de 45 procent blijft steken. De opkomst bij de eerste ronde was slechts 23 procent van de 6,6 miljoen kiesgerechtigde Bulgaren; het percentage opkomst voor de tweede ronde was op zondagavond nog niet bekend.

De overwinning van Jotova versterkt de al sterke positie van premier Radev. Begin dit jaar trad Radev af als president om deel te nemen aan de tussentijdse parlementsverkiezingen in april, de achtste verkiezingen in vijf jaar. De door Radev geleide samenvoeging van drie partijen onder de naam Progressief Bulgarije boekte een indrukwekkende overwinning met 45 procent van de stemmen, goed voor 131 van de 240 zetels in het parlement.

Wat betreft het buitenlands beleid kan de naam Progressief Bulgarije misleidend zijn, aangezien de partij zich positioneert in lijn met extreemrechtse partijen in West-Europa die Rusland niet als agressor in Oekraïne beschouwen. Jotova stelt dat vrede alleen kan worden bereikt door middel van onderhandelingen, wat in haar visie betekent dat Oekraïne concessies moet doen. Ze is voorstander van het versterken van de banden met Moskou en bekritiseert de Europese sancties tegen Rusland, maar vindt wel dat Bulgarije lid moet blijven van zowel de EU als de NAVO. Historisch gezien heeft Bulgarije altijd sterke banden gehad met de Sovjetunie en velen in het land voelen zich nog steeds verbonden met Rusland.

In oktober vonden er meerdere drone-aanvallen plaats op civiele schepen in de Zwarte Zee, voor de kust van Bulgarije en Roemenië. De NAVO maakte op 20 oktober bekend dat de alliantie onder andere drones en patrouillevliegtuigen naar de Zwarte Zee zou sturen, maar heeft tot nu toe Rusland nog niet als dader aangewezen. Premier Radev verklaarde dat Rusland "baat heeft bij dit soort aanvallen", maar voegde eraan toe dat "het probleem is dat we niet kunnen bewijzen dat Rusland erachter zit". Tot nu toe zijn er 23 bemanningsleden als vermist of overleden opgegeven.

Onlangs, afgelopen donderdag, zonk het Griekse containerschip Contship Jet, dat onderweg was van Haifa in Israël naar Constanta in Roemenië, in de exclusieve economische zone van Bulgarije na een aanval door drie zeedrones. Gelukkig konden alle achttien bemanningsleden worden gered. Op het moment van de aanval waren Bulgarije, Roemenië en Turkije in Sofia bijeen om te overleggen over gezamenlijke maatregelen ter bescherming van de commerciële scheepvaart in de Zwarte Zee. Deze zeecorridor langs de Roemeense en Bulgaarse kust is van cruciaal belang voor de export van Oekraïense landbouwproducten.