Oppositieleider Eisenkot krijgt mandaat om te formeren, ‘zelfs Israëls naaste vrienden heroverwegen strategische betrekkingen’
Oppositieleider Gadi Eisenkot heeft van de Israëlische president Isaac Herzog de "duidelijke en ondubbelzinnige steun" ontvangen om een poging te doen om een nieuwe regeringscoalitie te vormen. Dit werd zaterdag al aangekondigd door Herzog, en op zondag werd het formeel bevestigd tijdens een ceremonie in de presidentiële residentie in Jeruzalem.
Na de verkiezingen op 27 oktober is er geen duidelijke meerderheid ontstaan, zowel voor de huidige premier Benjamin Netanyahu als voor Eisenkot, waarbij 61 zetels nodig zijn voor een meerderheid. Het besluit van de president volgde na uitgebreide overleggen met vertegenwoordigers van verschillende partijen. Uit deze gesprekken blijkt dat 67 parlementsleden de leider van de Yashar-partij, Eisenkot, steunen in zijn poging om een regering te vormen. Netanyahu kan slechts rekenen op de steun van 46 Knesset-leden, terwijl zeven parlementsleden zich onthouden van een stem.
Eisenkot heeft nu vier weken de tijd om een coalitie op te zetten, met de mogelijkheid om deze termijn met nog eens twee weken te verlengen. Als hij er niet in slaagt om binnen deze tijd een meerderheid te realiseren, komt de verantwoordelijkheid voor de formatie weer bij Netanyahu te liggen.
In zijn toespraak erkende Herzog dat de Likud-partij, onder leiding van Netanyahu, met 26 zetels de grootste partij blijft. Desondanks heeft hij gekozen voor Eisenkot, omdat Israël volgens hem voor "enorme uitdagingen" staat, waaronder de dreiging van Iran. Hij benadrukte de noodzaak van een "diplomatieke horizon voor de regio" en het ontwikkelen van plannen voor "de dag na de oorlog". Dit omvat het verder uitwerken van het 20-puntenplan voor Gaza, dat eerder door de Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump werd voorgesteld, en het aangaan van onderhandelingen met Libanon en andere buurlanden.
Herzog sprak ook over "terrorisme en het kwaad" vanuit diverse hoeken, en noemde de sancties en de omgang met de nieuwe politieke situatie in de Verenigde Staten. Hij riep Eisenkot op om een regering te vormen die alle Israëliërs vertegenwoordigt, ongeacht of ze hem steunen of niet.
Eisenkot waarschuwde in zijn eigen toespraak dat Israël zich in een "noodtoestand" bevindt, met voortdurende oorlogen, niet-vervulde militaire doelstellingen en een "verwoestende diplomatieke crisis". Hij merkte op dat zelfs enkele van Israëls naaste vrienden hun strategische betrekkingen met het land heroverwegen.
Opmerkelijk is dat hij specifiek leden van de Likud-partij en Religieus Zionisme uitnodigde om zijn regering te steunen. Eisenkot benadrukte dat Israël zich in de meest complexe politieke situatie sinds de oprichting van de staat bevindt en dat iedereen bereid moet zijn tot "compromissen".
Eisenkot had tijdens zijn campagne gepleit voor een minderheidsregering bestaande uit de vier zionistische oppositiepartijen: Yashar, Beyachad, de Democraten en Yisrael Beiteinu, die gezamenlijk 48 zetels bezetten. Hierdoor heeft hij steun van buiten de coalitie nodig om een meerderheid van 61 zetels te behalen.
Avigdor Lieberman, de leider van Yisrael Beiteinu, heeft echter aangegeven niet te willen meewerken aan een minderheidscoalitie die afhankelijk is van de steun van Arabische partijen. Deze partijen bezitten samen 19 zetels in de Knesset en hebben aangegeven open te staan voor samenwerking met de coalitie van Eisenkot. Met deze constructie zou een minderheidsregering onder leiding van Eisenkot op een meerderheid van 67 zetels kunnen rekenen.
Eisenkot leek in zijn toespraak ook te verwijzen naar het verzet van Lieberman. Hij uitte kritiek op partijen die de formatie bemoeilijken om "persoonlijke in plaats van inhoudelijke redenen". Lieberman gaf vrijdag aan bereid te zijn tot compromissen met de ultraorthodoxe Haredi-partijen over de dienstplicht, een onderwerp waarop hij eerder vasthoudend was. Een van Eisenkots hoofdpunten is juist een militaire of maatschappelijke dienstplicht voor iedereen.