Wees supervoorzichtig na verschillende gevallen van hacking: "Je bent niet meer veilig"

Wees alert na verschillende gevallen van hacking: "Je bent niet meer veilig"

Een naam, een e-mailadres en een telefoonnummer lijken misschien niet de meest zorgwekkende gegevens. Zeker als je betaalkaart nog steeds functioneert, kan een waarschuwing over een datalek als minder urgent worden ervaren. Echter, de gevolgen van zo'n incident kunnen pas later aan het licht komen. Een bericht dat aansluit bij jouw situatie kan eerder vertrouwen wekken dan een willekeurige reclame-e-mail. Dit is precies het risico dat voortvloeit uit recente cyberincidenten die verschillende bedrijven hebben getroffen.

Bij Pluxee bestaat de mogelijkheid dat onbevoegden toegang hebben gekregen tot namen, e-mailadressen en telefoonnummers van kaarthouders. Het bedrijf heeft schadelijke activiteiten op een server ontdekt en heeft de getroffen systemen beveiligd. Het is niet bekendgemaakt hoeveel gebruikers mogelijk zijn getroffen. Bij de melding zijn er geen verdachte transacties of integriteitsproblemen met het betalingssysteem vastgesteld. De Pluxee-kaarten konden gewoon worden gebruikt.

Toch blijft het risico op misbruik van de mogelijk gelekte contactgegevens bestaan. Stefaan Van Hoornick, AI security leader bij TrendAI Belux, waarschuwt hierover in een persbericht. Hij benadrukt hoe criminelen deze informatie kunnen gebruiken om een overtuigend verhaal op te bouwen. “Een datalek met 'enkel' namen, e-mailadressen en telefoonnummers klinkt onschuldig, maar het vormt de basis voor gerichte phishing,” zegt Van Hoornick. “Als iemand weet dat je Pluxee-kaarthouder bent, kan dat een geloofwaardig verhaal opleveren: je saldo vervalt of je moet je gegevens bevestigen.”

Ook mensen die niet betrokken zijn bij het datalek kunnen valse berichten ontvangen. Een bericht over maaltijd- of ecocheques kan vertrouwd aanvoelen als je die kaart regelmatig gebruikt. Een waarschuwing over een bijna leeg saldo speelt in op iets dat je liever niet verliest: je geld. Van Hoornick verwacht dat oplichters deze herkenbaarheid zullen uitbuiten. “Ik verwacht de komende weken valse berichten 'van Pluxee', ook bij mensen die niet getroffen zijn,” aldus de expert in het persbericht. Dit is een verwachting en geen bevestiging dat dergelijke berichten al zijn verstuurd naar alle gebruikers. Een phishingcampagne kan ook wijdverspreid zijn, zonder dat elke aangesproken persoon betrokken was bij het oorspronkelijke datalek.

Zijn advies is duidelijk: “Klik nooit op links, ga zelf naar de app en stuur verdachte e-mails door naar verdacht@safeonweb.be.” Verdachte berichten kunnen worden doorgestuurd voor onderzoek. Ook de officiële informatie over phishing verwijst naar dat meldadres.

Het uitblijven van verdachte betalingen biedt enige geruststelling voor het gebruik van de kaart. Dit zegt echter niet alles over wat er later met persoonsgegevens kan gebeuren. “Dat er geen verdachte transacties zijn, is goed nieuws, maar gestolen gegevens worden vaak pas maanden later misbruikt,” waarschuwt Van Hoornick. Hij legt uit hoe criminelen informatie uit verschillende datalekken kunnen combineren. “Criminelen leggen lekken naast elkaar en bouwen zo stap voor stap een soort digitale tweeling van jou.” Dit verwijst naar het opbouwen en verrijken van een profiel van dezelfde persoon. Dit betekent niet dat bij Pluxee is vastgesteld dat een volledig profiel is buitgemaakt.

“AI maakt dit proces razendsnel: het koppelt gegevens in een handomdraai en schrijft er een foutloos, persoonlijk bericht bij, in perfect Nederlands,” voegt hij toe. Zijn waarschuwing is helder: “De tijd dat je phishing herkende aan schrijffouten, is voorbij.” Een goed geschreven tekst biedt geen garantie dat de afzender betrouwbaar is.

Het incident bij Pluxee staat niet op zichzelf, er zijn ook andere cyberaanvallen met ingrijpende gevolgen. Meerdere supermarktketens hebben last gehad van ontregelde koel- en diepvriesinstallaties. Onder anderen Delhaize, Carrefour, Intermarché en Spar zijn getroffen. In verschillende winkels ging voedsel verloren door oplopende temperaturen.

De impact varieerde per keten en vestiging. Carrefour meldde lichte hinder in vijftien winkels, vooral bij specifieke diepvriesinstallaties. De betrokken winkels bleven open. Deze gebeurtenissen tonen aan dat een cyberaanval ook fysieke apparatuur en de dagelijkse winkeloperaties kan beïnvloeden.

Daarnaast werd ook Crédit Mutuel Arkéa, de moedermaatschappij van Keytrade Bank, getroffen. Dit betrof een aanval op de moederorganisatie, en er is geen bevestiging van diefstal van klantrekeningen bij Keytrade. De aanvallers kregen toegang tot Arkéa via het platform van een dienstverlener en voerden transacties uit vanaf een eigen rekening van de bank.

De bankgroep bevestigde berichten over 118 miljoen euro, maar het exacte verlies is nog niet vastgesteld. Een deel van de betrokken fondsen kon worden geblokkeerd, en de tegoeden van klanten bleven onaangetast, aldus de groep. Sommige overschrijvingen werden tijdelijk vertraagd als voorzorgsmaatregel.

Er is geen aangetoond verband tussen deze drie incidenten. Wel illustreren ze de uiteenlopende gevolgen: mogelijk misbruik van persoonsgegevens, ontregelde koelinstallaties en frauduleuze banktransacties. Van Hoornick vat zijn boodschap in het persbericht samen: “Cybersecurity is geen project dat je kunt afvinken, het is een werkwoord.”