Brede steun op rechts voor SGP-motie van afkeuring tegen VVD-minister Hermans rond abortus, irritatie bij coalitie

Een motie van afkeuring van de SGP over het abortusbeleid van VVD-minister Sophie Hermans heeft dinsdag in de Tweede Kamer onverwacht veel bijval gekregen vanuit de (radicaal)rechtse hoek. De motie werd, zoals verwacht, verworpen met 106 stemmen tegen, maar kreeg toch steun van veertig Kamerleden. Opmerkelijk was dat meer dan de helft van de JA21-fractie (vijf van de negen leden) voor de motie stemde, evenals de drie leden van de BBB-fractie. Ook de ChristenUnie, FVD en een groot aantal PVV-Kamerleden stemden voor de motie.

JA21 en BBB worden, samen met de SGP, gezien als mogelijke steunpilaren voor het minderheidskabinet van Rob Jetten door middel van een ‘route over rechts’ in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Momenteel vinden er gesprekken plaats bij Algemene Zaken van premier Jetten, maar de SGP is opmerkelijk genoeg niet uitgenodigd voor deze ronde. Binnen de coalitie heerst irritatie over het feit dat de SGP midden in de gevoelige onderhandelingen over het Belastingplan een motie van afkeuring tegen minister Hermans heeft ingediend. Dit zou hebben bijgedragen aan het feit dat de SGP nog niet opnieuw is uitgenodigd. Een woordvoerder van de SGP heeft aangegeven dat de partij altijd bereid is om in gesprek te gaan.

De situatie rond de SGP-motie illustreert hoe rechtse oppositiefracties hun steun voor het Belastingplan koppelen aan andere niet-financiële kwesties. Tijdens het debat over de zorgbegroting heeft de SGP bijvoorbeeld gevraagd om ingrijpen door minister Hermans met betrekking tot ‘late’ abortussen in ziekenhuizen. De wettelijke termijn voor abortus is vastgesteld op 24 weken, maar in de praktijk worden late abortussen vooral uitgevoerd in medische noodsituaties. Verschillende ziekenhuizen willen nu onderzoeken of zij ook late abortussen tussen de 22 en 24 weken kunnen aanbieden voor vrouwen in sociale nood. De SGP beschouwt dit als een ongewenste uitbreiding van de abortuspraktijk, terwijl minister Hermans van mening is dat ziekenhuizen deze vrijheid hebben binnen de huidige wetgeving.

De steun van een aanzienlijk deel van de JA21-fractie en de volledige BBB-fractie voor de motie werd met verbazing ontvangen door de coalitiepartijen. Joost Eerdmans, fractievoorzitter van JA21, verklaarde voorafgaand aan de stem dat zijn fractieleden altijd zelf mogen beslissen hoe zij medisch-ethisch stemmen. Eerdmans stemde zelf tegen de motie, maar verschillende fractiegenoten, waaronder Annabel Nanninga en Diederik Boomsma, stemden voor.

Eerdmans benadrukte dat JA21 en de SGP inhoudelijk blijven samenwerken in de onderhandelingen. De SGP ondersteunt JA21 in de eis dat de spreidingswet niet uitgevoerd mag worden, terwijl JA21 de SGP steunt in de eisen rondom abortus en draagmoederschap, waarvoor de SGP uitstel van het wetsvoorstel vraagt. “Wij zullen ons naar hen voegen, net zoals zij zich naar ons voegen op asielgebied,” aldus Eerdmans dinsdag.

De steun voor de BBB-motie had eerder al geleid tot irritatie binnen de coalitie, vooral toen de partij na de Algemene Politieke Beschouwingen meedeed met een motie van wantrouwen van de PVV. De stem van dinsdag heeft laten zien dat de ‘route over rechts’, vooral een wens van de VVD, een zeer gevoelige en complexe kwestie blijft. Jesse Klaver, de leider van de pro, verscheen voor de stemming opnieuw voor de camera's en herhaalde zijn bereidheid om “compromissen” te sluiten over het Belastingplan.