D66 en Pro willen verbod op stapelen politieke functies

D66 en Pro hebben samen een voorstel gepresenteerd om een verbod in te voeren op het uitoefenen van meerdere politieke functies door dezelfde persoon. Dit initiatief komt van de grootste regeringspartij en de grootste oppositiepartij, en CDA-minister Heerma van Binnenlandse Zaken staat positief tegenover het idee.

Momenteel is het voor politici mogelijk om verschillende politieke functies te combineren. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand zowel lid is van de Tweede Kamer als van de gemeenteraad van de gemeente waarin hij of zij woont, of dat een wethouder ook een zetel in de Provinciale Staten bekleedt. Voor elke functie ontvangen deze politici een vergoeding.

D66 en Pro zijn van mening dat het combineren van deze functies moet worden verboden, omdat dit kan leiden tot belangenverstrengeling of de schijn daarvan. D66-Kamerlid Renilde Huizenga legt uit: "Als je als Statenlid betrokken bent bij een omgevingsvisie in een provincie, is het vreemd als je ook wethouder bent in diezelfde provincie. Je neemt dan beslissingen op verschillende niveaus over hetzelfde gebied."

Pro-collega Mo Mohandis voegt daaraan toe dat er een risico bestaat dat een wethouder die ook Statenlid is, geneigd is om zijn eigen gemeente te bevoordelen bij beslissingen, zoals de bouw van een nieuwe woonwijk. "Die kans is er. De schijn van belangenverstrengeling moet ten allen tijde worden voorkomen," aldus Mohandis.

Beide politici benadrukken ook het belang van tijdsinvestering. Huizenga stelt dat het werk van een Kamerlid meer dan veertig uur per week vraagt, wat het moeilijk maakt om een andere functie ook goed te vervullen. Mohandis, die eerder raadslid in Gouda was, bevestigt dit en zegt dat hij zo’n dertig uur per week kwijt was aan zijn raadswerk, wat niet te combineren is met het Kamerlidmaatschap. "Het is kiezersbedrog om te doen alsof je beide functies gelijktijdig kunt uitoefenen," stelt hij.

Het stapelen van functies komt voornamelijk voor bij politici van de PVV en Forum voor Democratie. Zo was Forum-Kamerlid Gideon van Meijeren tot twee jaar geleden ook Statenlid in Zuid-Holland en gemeenteraadslid in Den Haag. Zijn partijgenoot Ralf Dekker is Statenlid in Noord-Holland. PVV-Kamerlid Jeremy Mooiman vervult daarnaast ook de functie van Statenlid in Zuid-Holland. Eerste Kamerlid Alexander van Hattem (PVV) is ook raadslid in Den Bosch en Statenlid in Noord-Brabant. Annabel Nanninga van JA21 was voor haar intrede in de Tweede Kamer gelijktijdig Eerste Kamerlid, raadslid in Amsterdam en Statenlid in Noord-Holland. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van politici die meerdere functies combineren.

Kamerlid Milan Schenk van Forum voor Democratie heeft deze week laten weten dat zijn partij het voorstel van D66 en Pro niet zal steunen. "Het is aan de kiezer om daarover te oordelen," zei hij tijdens een debat waarin het onderwerp ter sprake kwam. Schenk, die ook raadslid is in de Zuid-Hollandse gemeente Teylingen, voelt zich "bijna beledigd" door het voorstel, omdat het zou impliceren dat hij zijn werk niet goed doet. Volgens hem werkt hij namelijk 100 uur per week om beide functies naar behoren uit te oefenen.

CDA-minister Heerma, die verantwoordelijk is voor de democratische rechtsstaat, heeft positief gereageerd op het voorstel van D66 en Pro. "Ik zie het belang van zuivere verhoudingen in ons democratisch bestuur en een evenwichtige verdeling van macht, vooral in de verschillende overheidslagen," aldus Heerma. Hij vindt het daarom goed om "het fenomeen van dubbelmandaten kritisch onder de loep te nemen."

Het voorstel van D66 en Pro moet nog verder worden uitgewerkt en formeel worden ingediend. Gezien de omvang van de partijen en de steun van de minister, lijkt het voorstel mogelijk op goedkeuring van een Kamermeerderheid te kunnen rekenen.