De VVD moet zich kapot schamen - Joop - BNNVARA

Met de politieke discussie van gisteren nog vers in het geheugen, is het tijd om te reflecteren op wat er precies is voorgevallen. De woorden van Mirjam Bikker van de ChristenUnie lijken treffend; de VVD heeft de gevolgen van het amendement van PRO en VOLT enorm opgeblazen. Laten we het amendement zelf onder de loep nemen, met bijzondere aandacht voor de extra belasting op rendementen boven de 60.000 euro. Er zijn mensen, ongeveer 70.000 in totaal, die jaarlijks 60.000 euro of meer aan vermogen verdienen zonder daar hard voor te hoeven werken, bijvoorbeeld als je 5 miljoen euro op de bank hebt of 1 miljoen euro in aandelen. Ter vergelijking: in Nederland zijn er 1,66 miljoen mensen die elke dag hun best doen om jaarlijks 30.000 euro te verdienen. De VVD, die zich altijd presenteert als de verdediger van deze hardwerkende groep, verliest echter alle geloofwaardigheid wanneer ze dreigt het kabinet op te blazen voor een elite die zich geen zorgen maakt over een paar procent extra belasting op hun rendementen. De woorden van Brekelmans, die gisteravond meermaals herhaalde dat het nieuwe belastingplan met één stem meer zou worden aangenomen, zijn ontwapenend.

De VVD lijkt al geruime tijd op een voetballer die uitsluitend gefocust is op eigen succes, nooit de bal doorspeelt en zijn medespelers lastigvalt. De partij haalt het slechtste in zichzelf en anderen naar boven en schroomt niet om de waarheid aan te passen. Dit keer was het cruciaal voor het minderheidskabinet om het belastingplan te steunen met een meerderheid. Na langdurige onderhandelingen met zowel links als rechts leek het erop dat er geen oplossing zou komen. Enkele weken voor de deadline besloot men echter om met oppositiepartijen als PRO en VOLT te onderhandelen, wat leidde tot een aangepast amendement. D66 en CDA hielden de VVD op de hoogte van hun avances, wat opmerkelijk is. Welke partner informeert de ander terwijl hij met een ander zoent? Het lijkt erop dat de VVD wel degelijk op de hoogte was van de overeenkomst met PRO en VOLT, maar Dilan Yesilgöz uitte woensdagavond haar verontwaardiging met veel theatrale flair, waarbij ze beweerde dat ze zich volledig overvallen voelde. Dit lijkt opnieuw niet waar te zijn.

De emoties binnen de VVD kunnen niet enkel voortkomen uit de gevolgen van dit amendement. Iemand noemde het gisteren "klein bier", en dat is zelfs nog een understatement. Waarom dan deze enorme ophef? Ten eerste lijkt de VVD voor het eerst in jaren de controle kwijt te zijn. Vooral in de afgelopen twee kabinetten gedroeg de partij zich als een solistische voetballer, asociaal en een bron van frustratie voor iedereen. Dilan Yesilgöz liet kabinet Rutte IV vallen door een leugen over nareis op nareis. Ze is geen volwaardige partijleider, maar eerder een straatvechter die uit machtswellust om zich heen slaat en zo de rest van de partij in de problemen brengt met haar onverantwoordelijke gedrag.

Een tweede reden voor de oplopende emoties is de retoriek van een 'linkse staatsgreep' en de beschrijving van het amendement als desastreus voor Nederland. Alles wat ook maar in de buurt komt van links of sociaal wordt tegenwoordig als bijna crimineel bestempeld. Nederland heeft een overwegend rechtse en in mijn ogen behoorlijk radicaal rechtse tendens, wat niet betekent dat iedereen zo denkt, zoals te zien was bij de 200.000 demonstranten van de Rode Lijn afgelopen weekend. Dit heeft zijn oorsprong in een 40-jarige neoliberale ideologie, waarbij het recht van de sterkste centraal staat. Dit leidt ertoe dat steeds meer mensen niet willen bijdragen aan de zorg voor kwetsbare groepen in de samenleving. De mentaliteit is veranderd naar 'ik en mijn eigen belang eerst', waardoor er een kloof ontstaat tussen de verschillende groepen in de maatschappij. Dit doet denken aan de film Elysium, waarin de rijken naar een kolonie in de ruimte zijn vertrokken en de rest van de bevolking op een onleefbare aarde blijft werken voor deze elite.

In mijn ogen belichaamt de VVD de neoliberale mentaliteit, waarbij het recht van de sterkste en het eigen belang vooropstaan. Voor de duidelijkheid, ik ben niet tegen rechts. In mijn ideale politieke visie zouden rechts, links en levensbeschouwelijke partijen samenwerken. Het is belangrijk dat individuen de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen (het 'ik' van rechts), terwijl het ook cruciaal is dat de samenleving mensen bij elkaar houdt (het 'wij' van links). Dit vraagt om samenwerking en het maken van compromissen. Het betekent ook dat inhoud voor macht gaat, waarbij macht dienstbaar wordt aan de inhoud en aan het geheel.