MAX Meldpunt - Nieuwe cijfers tonen trend: ‘Instroom in verpleeghuizen van ouderen met laagste zorgindicatie neemt af’

Nieuwe gegevens van het Zorginstituut wijzen op een significante verandering in de ouderenzorg. Er is een duidelijke trend waarneembaar: ouderen betreden verpleeghuizen op latere leeftijd, verblijven er gemiddeld korter en kiezen er vaker voor om langer thuis te blijven wonen met de benodigde ondersteuning. Deze ontwikkeling lijkt grotendeels het gevolg van overheidsbeleid dat gericht is op het bevorderen van zelfstandig wonen, tenzij dit niet meer veilig of haalbaar is.

Volgens een woordvoerder van het Zorginstituut is de afname van de instroom van ouderen met het zorgprofiel VV4, de laagste indicatie voor zorg, opmerkelijk. “De cijfers wijzen op een trend,” stelt de woordvoerder. “We zien dat steeds meer ouderen ervoor kiezen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door overheidsmaatregelen die er op gericht zijn om de beperkte capaciteit in verpleeghuizen beschikbaar te houden voor de meest kwetsbare ouderen.”

Dit overheidsbeleid, dat sinds begin 2024 van toepassing is voor ouderen met het VV4-zorgprofiel, stelt dat deze groep recht heeft op intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging via de Wet langdurige zorg (Wlz). “Zorgprofessionals, ouderenorganisaties, zorgverzekeraars en de overheid werken samen aan het landelijke Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg, dat tot juli 2025 loopt, om ervoor te zorgen dat ouderen met passende zorg en ondersteuning zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen,” voegt de woordvoerder toe.

De instroom van ouderen met het zorgprofiel VV4 is de afgelopen tijd gedaald, zoals blijkt uit de cijfers. Huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde werken steeds vaker samen in zogenoemde 'trajectzorg', waarmee ze de mogelijkheden voor ouderen vergroten om langer thuis te blijven wonen.

De verblijfsduur van ouderen in verpleeghuizen toont eveneens een duidelijke afname. Onderzoek heeft aangetoond dat ouderen gemiddeld aanzienlijk korter in een verpleeghuis verblijven. Het aantal langdurige bewoners neemt af, terwijl het aantal kortdurende verblijven toeneemt. Dit betekent dat ouderen vaak pas in een verpleeghuis komen wanneer hun zorgvraag zeer complex is geworden, waardoor ze relatief kort verblijven voordat ze komen te overlijden.

Het Zorginstituut heeft ook de verhouding tussen instroom en uitstroom in kaart gebracht. In de cijfers van 2025 is de uitstroom ongeveer 3.000 personen hoger dan de instroom. Dit houdt in dat er momenteel meer ouderen het verpleeghuis verlaten, hetzij door overlijden, hetzij door vertrek, dan dat er nieuwe bewoners bijkomen. Deze ontwikkeling heeft geleid tot een situatie waarin sommige verpleeghuizen zelfs met leegstaande kamers te maken hebben, omdat zij nog zijn ingericht voor VV4-cliënten die tegenwoordig vaker thuis blijven met ondersteuning vanuit de Wlz.

Het RIVM heeft een vergelijkbare ontwikkeling geconstateerd als het Zorginstituut. In hun rapport over de vraag naar ouderenzorg, dat cijfers tot en met 2024 bevat, wordt eveneens bevestigd dat de vraag naar zorg thuis toeneemt. De huidige cijfers van het Zorginstituut tot en met 2025 bieden hier een aanvulling op.

Wat betekent deze ontwikkeling voor de toekomst van verpleeghuizen? Kan dit leiden tot sluitingen? “Het Zorginstituut kan daar geen uitspraken over doen,” zegt de woordvoerder. “Voor verpleeghuizen die nog zijn ingericht voor VV4-cliënten is het cruciaal om zich meer te richten op kwetsbaardere ouderen met een hoger zorgprofiel.”

Daarnaast is er bezorgdheid over de mogelijke afschaffing van huishoudelijke hulp vanuit de Wmo, wat juist bedoeld was om ouderen langer thuis te laten wonen. Dit onderwerp heeft veel reacties opgeleverd van betrokkenen. Een meldster, Lize, verwoordt de situatie treffend: “Vandaag nog met mijn 94-jarige cliënt besproken. Er zijn mensen die geen huishoudelijk werk meer kunnen doen en geen kinderen hebben. Het sociale leven is bijna niet meer aanwezig, omdat veel mensen zelden buiten komen. Verzorgingshuizen nemen je niet aan als je geen ernstige dementie hebt. Deze mensen dreigen vergeten te worden. Alles wordt hier wegbezuinigd. Ik ben Wmo-huishoudelijke hulp en weet dat er trieste situaties aankomen. Niemand let straks op deze mensen, wat leidt tot vervuiling en eenzaamheid.”