Onderzoek: aanzienlijke groep Nederlanders voelt zich achtergesteld

Uit recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat een aanzienlijke minderheid van de Nederlanders zich benadeeld voelt, ondanks dat de meerderheid zich niet zo voelt. Deze minderheid heeft het idee dat groepen zoals zijzelf onterecht achtergesteld worden ten opzichte van andere groepen die meer aandacht en steun ontvangen.

Het SCP heeft vastgesteld dat dit gevoel van achterstelling vooral naar voren komt op twee belangrijke thema's die ook in andere studies als zorgwekkend worden ervaren: wonen en politieke vertegenwoordiging. Van de ondervraagde Nederlanders geeft 30 procent aan zich benadeeld te voelen als het gaat om huisvesting, terwijl 28 procent zich niet goed vertegenwoordigd voelt door de politiek. Hoewel deze cijfers significant zijn, voelt de meerderheid van de bevolking zich niet in deze positie.

In gesprekken met het SCP gaven vooral Nederlanders met een mbo-opleiding aan zich diep verontwaardigd te voelen over de prioriteit die statushouders krijgen bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Deze groep vindt dat de overheid in tijden van schaarste prioriteit moet geven aan de eigen bevolking. Ze hebben de indruk dat politici te veel aandacht en belastinggeld besteden aan nieuwkomers, terwijl de behoeften van de eigen inwoners niet voldoende worden erkend.

Deze gevoelens zijn terug te zien bij zowel mbo-opgeleiden met als zonder migratieachtergrond. Daarnaast ervaren deze twee groepen soms ook een gevoel van concurrentie met elkaar. Witte Nederlanders met een mbo-opleiding zijn van mening dat ze door de rechtspraak worden benadeeld ten opzichte van mensen van kleur, terwijl de laatste groep het tegenovergestelde gevoel heeft.

Ook bij culturele tradities zoals Sinterklaas en Zwarte Piet zijn er zorgen. Sommige mbo-opgeleiden vrezen dat deze tradities ‘afgesnoept’ worden ten gunste van feesten zoals het Suikerfeest of Eid al-Fitr. Aan de andere kant hebben mbo-opgeleiden met een migratieachtergrond het gevoel dat het Eid al-Fitr in grotere steden zoals Amsterdam wel wordt gevierd, maar veel minder erkenning krijgt in kleinere gemeenten.

Het SCP benadrukt dat het gevoel van benadeling niet alleen subjectief is; er zijn ook objectieve gegevens die wijzen op achterstelling. Mensen met een migratieachtergrond en degenen met een mbo-opleiding tot en met mbo-2 hebben vaak een minder gunstige positie op de woning- en arbeidsmarkt. Ze hebben ook vaker te maken met achterstanden, zoals lagere inkomens, een minder goed netwerk en gezondheidsproblemen.

Volgens het SCP zien mbo-opgeleiden de maatschappij vaak als een strijdtoneel, waar schaarse middelen, politieke aandacht en maatschappelijke erkenning moeten worden bevochten. Dit staat in contrast met mensen met een universitaire opleiding, die eerder de voordelen van culturele diversiteit zien en vertrouwen hebben in een eerlijke rechtsgang. Zij voelen zich doorgaans goed vertegenwoordigd door de politiek.

Dit verschil in perceptie komt ook tot uiting in stemgedrag. De groep die zich benadeeld voelt, stemt vaker op partijen als de PVV of Forum voor Democratie, of kiest ervoor om niet te stemmen. Daarentegen stemmen mensen die zich bevoordeeld voelen, zoals 20 procent van de ondervraagden op het gebied van wonen, vaker op partijen zoals D66, Pro, VVD en CDA.

De meeste Nederlanders bevinden zich echter in een neutrale positie: zij voelen zich noch achtergesteld, noch bevoordeeld. Dit onderzoek benadrukt de complexiteit van de sociale verhoudingen in Nederland en de uiteenlopende ervaringen van verschillende groepen binnen de samenleving.