Muziekicoon Rudy Plaate (89) overleden, de man die Curaçao een muzikale stem gaf
Muzieklegende Rudy Plaate is op 89-jarige leeftijd overleden. Hij was een van de meest invloedrijke componisten van de Nederlandse Caribische eilanden en schreef het iconische nummer dat iedereen op Curaçao kent. Plaate bezong niet alleen de schoonheid van zijn eiland, maar ook de dagelijkse frustraties, de lokale politiek en de mensen op straat. Het nieuws van zijn overlijden betekent een groot verlies voor de muzikale gemeenschap van Curaçao.
Collega-muzikanten herinneren zich Plaate als een man die talloze generaties muzikanten heeft geïnspireerd. Zangeres Izaline Calister, die als kind regelmatig bij Plaate repeteerde, vertelt dat ze recentelijk nog bij hem op bezoek was. "De laatste keer dat ik hem zag, wist hij niet meer wie ik was, maar zijn eigen nummers kende hij nog goed," aldus Calister. "Muziek blijft heel lang hangen." Het bezoek maakte een sterke indruk op haar. "Je hoort wel dat iemand dement is, maar als je het zelf meemaakt, is het heel aangrijpend."
Plaate's meest bekende nummer, "Atardi," dat de overgang van de dag naar de nacht beschrijft, wordt vaak beschouwd als het onofficiële volkslied van Curaçao. Mensen van het eiland zingen het overal ter wereld, vaak met een gevoel van heimwee. Recentelijk zong operazangeres Tania Kross het nummer samen met Calister op haar verjaardag in Nederland, waarbij Calister als verrassing optrad. "Ik wilde meezingen, maar ik kon alleen maar huilen," herinnert Kross zich.
Rudy Plaate werd op 5 februari 1937 geboren op Curaçao. Hij groeide op tussen tambú-muzikanten, die verhalen vertelden over het dagelijks leven en maatschappijproblemen. In zijn jeugd verkocht hij kokosnoten op straat en later werd hij tenniskampioen en groenteboer. Dit leidde tot zijn bijnaam "de zingende groenteboer." Filmmaker Selwyn de Wind, die Plaate vijf jaar lang volgde voor de documentaire "Atardi," beschrijft hem als een muzikant die toevallig ook groenten verkocht. "Hij had altijd zijn accordeon bij zich, zelfs in de achterbak van zijn auto. Hij maakte muziek met iedereen," zegt De Wind.
Plaate's muziek ontstond vaak uit wat hij op straat zag en hoorde. Of het nu ging om een komische gebeurtenis, een politieke blunder of de schoonheid van de natuur, niets was te klein om te bezingen. Hij schreef honderden nummers, meestal in het Papiaments, en zijn repertoire omvatte romantische liedjes, kinderliedjes, reclamejingles en politieke satire.
Hij was niet iemand die zich liet beperken in zijn expressie. De Wind herinnert zich dat Plaate meerdere keren politieke functies heeft afgewezen omdat hij zijn vrijheid belangrijker vond. "Hij had de moed om te zingen wat hij wilde," zegt De Wind.
Calister's muzikale carrière begon in de woonkamer van Plaate, waar ze zong in zijn populaire kinderkoor Perlitas. Iedere zondag werd er gerepeteerd, en de groep maakte indruk met televisieoptredens en studio-opnamen. "Hij was vol humor en moest vaak lachen, ook om zijn eigen grappen. Mijn jeugd was daardoor zo zonnig en vrolijk," zegt Calister. Later, toen ze haar eigen nummers schreef, was Plaate de eerste aan wie ze haar demo liet horen.
Pianist en componist Randal Corsen groeide eveneens op met de muziek van Plaate en arrangeerde later enkele van zijn werken voor uitvoeringen met het Metropole Orkest. "In Nederland spelen jazzmuzikanten vaak Amerikaanse standaarden, maar wij hebben onze eigen standaarden, en die komen van Rudy," zegt Corsen. "Zijn muziek vertegenwoordigt Curaçao." Hij wijst op de kracht van Plaate's toegankelijke melodieën en humor, en hoe hij dicht bij de Curaçaose samenleving stond.
Harry Moen, jarenlang verbonden aan zanggroep Serenada, benadrukt Plaate’s toewijding aan zijn moedertaal. "Alles was in Papiamentu, en dat is zo belangrijk," zegt Moen, die vindt dat Plaate's muziek tegenwoordig te weinig op de radio te horen is.
De laatste jaren van Plaate werden overschaduwd door Alzheimer. Selwyn de Wind documenteerde zijn achteruitgang in de film "Atardi," die in 2020 op het documentairefestival IDFA werd vertoond en later door VPRO werd uitgezonden. "Het werd steeds moeilijker om met hem te praten," vertelt De Wind. Voor Kross, die zelf een ouder aan Alzheimer verloor, brengt het verlies van Plaate verdriet, maar ook berusting. "Het voelt alsof een deel van ons is weggegaan dat we nooit meer zullen zien."