El Salvador stuurt militairen naar Haïti, maar missies hebben nog weinig effect

El Salvador heeft aangekondigd meer dan 2.000 militairen naar Haïti te sturen, een beslissing die is genomen naar aanleiding van de vermissing van vier leden van een Salvadoraanse veiligheidsmissie. Deze vier mannen verdwenen tien dagen geleden nadat hun pantservoertuig werd aangevallen aan de rand van de hoofdstad Port-au-Prince.

Er is veel onduidelijkheid over de details van deze militaire operatie, die eerder deze week door president Nayib Bukele werd gepresenteerd. Het is nog niet duidelijk hoe lang de Salvadoraanse troepen in Haïti zullen blijven, wie het bevel over hen zal voeren en of er nog meer militairen naar het gewelddadige land gestuurd zullen worden.

De omstandigheden rondom de vermissing van de vier Salvadoranen zijn zorgwekkend. Hun voertuig werd getroffen door explosieven terwijl ze op weg waren naar hun basis, waarna zij uit het voertuig wisten te ontsnappen. Of zij door een bende zijn gevangen genomen, is nog niet vastgesteld. Ondanks eerdere berichten over het vinden van hun lichamen, heeft Bukele verklaard dat dit niet het geval is.

De verdwijning van de vier mannen is een nieuwe tegenslag voor de zogenaamde 'Gang Suppression Force' (GSF), een eenheid die is opgericht om bendes in Haïti te bestrijden. De VN-Veiligheidsraad heeft het mandaat van deze eenheid eind september verlengd tot maart 2027, maar sinds de oprichting in april heeft de GSF weinig impact kunnen maken. Dit is deels te wijten aan het beperkte aantal troepen: slechts ongeveer 2.000 soldaten uit landen zoals Tsjaad, Sri Lanka, Mongolië, Guatemala, Jamaica en El Salvador zijn betrokken bij de missie. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat er 5.500 troepen zouden worden ingezet, maar omdat de GSF geen officiële VN-vredesmacht is, zijn ze afhankelijk van de vrijwillige bijdragen van landen.

Bovendien neemt de weerstand van de bendes in Haïti toe, die inmiddels meer dan 80 procent van het land controleren. Jack Christofides, een vertegenwoordiger van de GSF, merkte op dat de bendes de eenheid uitproberen. Tijdens dezelfde bijeenkomst bevestigde de hoogste VN-vertegenwoordiger in Haïti dat de bendes hun tactieken steeds verder verfijnen.

Naast de GSF zijn er ook particuliere militaire bedrijven actief in Haïti, waaronder het bedrijf van Erik Prince, de oprichter van Blackwater. Dit bedrijf heeft een overeenkomst met de Haïtiaanse regering en werkt samen met de nationale politie, waarbij drones worden ingezet tegen bendes. Mensenrechtenorganisaties hebben echter kritiek geuit op deze methoden vanwege de risico's voor burgers.

In een andere ontwikkeling heeft de Haïtiaanse regering de presidents- en parlementsverkiezingen, die voor 13 december waren gepland, uitgesteld. Dit zouden de eerste verkiezingen sinds 2016 zijn, maar vanwege de onveiligheid in zowel de hoofdstad als op het platteland is het niet mogelijk om een veilige stembusgang te organiseren. Woensdag werd 18 juli vastgesteld als de nieuwe datum voor deze verkiezingen.

De situatie op het platteland is bijzonder zorgwekkend, met een toename van aanvallen door bendes. Eind augustus kwamen er in het zuidoosten van Haïti ongeveer 50 mensen om het leven bij een bendeaanval. Artsen Zonder Grenzen heeft deze week ook gewaarschuwd voor een stijging van het geweld in dichtbevolkte gebieden van Port-au-Prince. Ze hebben mobiele klinieken en de distributie van gezuiverd drinkwater in getroffen wijken moeten stopzetten, en lokale medewerkers zijn gedwongen hun huizen te verlaten.

De organisatie heeft ook aangegeven dat de komst van extra internationale troepen mogelijk kan leiden tot een verdere escalatie van het geweld, wat zou resulteren in nog meer ontheemden. Volgens de laatste gegevens van de VN zijn al 1,5 miljoen mensen door het geweld in Haïti ontheemd geraakt, en de afgelopen vijf jaar heeft het geweld meer dan 22.000 levens geëist. Gewapende bendes terroriseren grote delen van het land met ontvoeringen en seksueel geweld, terwijl duizenden scholen al jaren gesloten zijn en er op verschillende plaatsen cholera-uitbraken zijn gerapporteerd.

De toename van het bendegeweld, ondanks de aanwezigheid van internationale veiligheidsmissies, maakt de situatie in Haïti nog nijpender. Of de inzet van 2.000 Salvadoraanse militairen daadwerkelijk zal bijdragen aan een verbetering, blijft zeer onzeker.