Daily Wire
Wednesday, 18 November 2026
Science

Ondanks kritiek houdt RUG vast aan onderzoek Dode Zeerollen met Israëlische partner

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) zet haar onderzoek naar de Dode Zeerollen voort, ondanks aanzienlijke kritiek vanuit diverse hoeken, zowel binnen als buiten de universiteit. Achttien hoogleraren hebben in een brief aan het bestuur om heroverweging gevraagd. Zij zijn van mening dat de RUG niet neutraal kan blijven in een samenwerking met een Israëlische overheidsinstantie. Ondertussen groeit de onvrede over de besluitvorming van het bestuur met betrekking tot gevoelige projecten.

De Dode Zeerollen behoren tot de belangrijkste archeologische ontdekkingen van de twintigste eeuw. In 1947 vonden Arabische woestijnbewoners tienduizenden tekstfragmenten aan de Dode Zee, voornamelijk in de grotten nabij Qumran. Deze fragmenten bevatten de oudst bekende Bijbelteksten. Het gebied viel toen onder Brits en later Jordaans bestuur, totdat Israël het in 1967 bezette en de meeste van de rollen in beheer nam.

De RUG werkt samen met de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) aan dit wereldberoemde project. Kritische actiegroepen en academici beweren dat deze samenwerking de Israëlische bezetting van Palestijns gebied legitimeert. Het universiteitsbestuur houdt echter vol dat wetenschappelijk onderzoek naar oude geschiedenis los moet staan van de huidige politieke situatie in Israël en de bezette gebieden.

De samenwerking met de IAA leidde tot onrust. In augustus hebben organisaties zoals Stichting Groningen-Jabalya, Apartheid Vrije Zone Groningen en RUG4Palestine een open brief gestuurd naar het College van Bestuur (CvB). In deze brief beschuldigen zij de RUG van medeplichtigheid aan de bezetting. Ze wijzen erop dat de rollen kort na de start van de Israëlische bezetting zijn overgebracht van het Palestijnse Archeologische Museum naar het Israël Museum in West-Jeruzalem, waardoor Palestijnen geen toegang meer hebben tot deze belangrijke artefacten.

Daarnaast ligt er in de Israëlische Knesset een wetsvoorstel voor de oprichting van een nieuwe erfgoedautoriteit, die archeologie op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza volledig onder Israëlische wetgeving zou brengen. Dit zou volgens de actiegroepen het voor Israël eenvoudiger maken om land toe te eigenen en zijn claims op de Westelijke Jordaanoever te rechtvaardigen onder het mom van archeologisch onderzoek.

Hoewel de actiegroepen de onderzoeksresultaten van de RUG niet als onwetenschappelijk beschouwen, vrezen zij dat deze politiek misbruikt kunnen worden. Daarom eisen zij dat de RUG en andere betrokken universiteiten het project stopzetten.

Het College van Bestuur heeft deze eis in augustus afgewezen. De universiteit beschouwt de gebeurtenissen in de regio weliswaar als ‘hartverscheurend’, maar ziet geen direct verband met het onderzoek en dus geen reden om het project te staken.

De afwijzing heeft geleid tot een groeiende onrust binnen de academische gemeenschap van Groningen. In oktober hebben achttien hoogleraren het CvB in een brief gevraagd om het besluit te heroverwegen. Zij stellen dat in deze context neutraliteit niet mogelijk is en dat de politieke werkelijkheid niet genegeerd kan worden. Qumran, waar de rollen zijn gevonden, viel destijds onder Jordaanse controle en ligt nu op de bezette Westelijke Jordaanoever. Volgens de hoogleraren kan het erfgoed daarom niet los worden gezien van de bezetting en de rechten van de Palestijnse bevolking.

Marcel Brus, emeritus hoogleraar internationaal publiekrecht en een van de ondertekenaars van de brief, zegt: ‘Door samen te werken geeft de RUG de Israëlische instelling erkenning, legitimiteit en aanzien. Wie in een situatie van onrecht neutraal blijft, heeft de kant van de onderdrukker gekozen.’

Ondanks de druk vanuit de academische gemeenschap heeft het CvB vorige week bevestigd dat het project doorgaat. Het bestuur stelt dat het onderzoek een duidelijk wetenschappelijk doel dient en dat het directe toegang vereist tot manuscripten die door de IAA worden beheerd. Hoewel het CvB erkent dat de context, de rol van de partner en de maatschappelijke gevolgen meespelen bij de ethische afweging, is het van mening dat de studie van oude Joodse geschiedenis los moet staan van het huidige conflict.

Volgens het CvB mogen hedendaagse politieke standpunten de onderzoeksvragen niet bepalen. Ondanks dat wetenschap kan worden ingeschakeld in politieke verhalen, blijven de resultaten openbaar en onafhankelijk. Het bestuur is bereid om in gesprek te gaan met de hoogleraren en onderzoekers over de gemaakte afwegingen en de uitvoering van het project, maar staat vast in zijn besluit.

RUG-woordvoerder Sjoerd Bekius heeft aangegeven dat de universiteit niet verder in gaat op de kritiek. Hij laat weten dat de RUG het belangrijker vindt om de discussie over de Dode Zeerollen binnen de eigen muren te houden. ‘De briefschrijvers en iedereen die dat wenst, zijn welkom voor een gesprek met het College van Bestuur of projectleider Mladen Popovic. Wij willen deze discussie vooral binnen de universitaire gemeenschap voeren.’ Projectleider Mladen Popovic heeft geweigerd om op de kwestie te reageren.

De briefschrijvers zijn echter niet tevreden met deze reactie. Volgens hen is er een maatschappelijke verantwoordelijkheid om de situatie in overweging te nemen.