Eerste Kamer nipt akkoord met embryokweek; PRO, CDA en PvdD stemmen verdeeld

De Eerste Kamer heeft dinsdagmiddag, op verzoek van de PRO, hoofdelijk gestemd over het wetsvoorstel voor embryokweek. Het voorstel is aangenomen met 38 stemmen voor en 35 stemmen tegen. De VVD, D66, SP en Volt gaven unanieme steun aan de wet. Ook enkele eenpitters, waaronder Van Gasteren (afsplitser van BBB), Van de Sanden (afsplitser van VVD), Visseren-Hamakers (voorheen PvdD) en Van der Goot (OPNL), stemden voor. Aan de andere kant stemden BBB, PVV, CU, FVD, JA21, SGP en 50Plus tegen, evenals de eenpitters Beukering (voorheen JA21) en Walenkamp (voorheen BBB).

De PRO-fractie stemde verdeeld; de drie senatoren Martens, Ramsodit en Eerste Kamervoorzitter Vos waren tegen, terwijl de overige elf leden van de PRO-fractie het voorstel steunden. Bij het CDA stemden vijf van de zes senatoren tegen het wetsvoorstel. Fractievoorzitter Bovens en de senatoren Bakker-Klein, Doornhof, Rietkerk en Van Toorenburg wezen het voorstel af, terwijl CDA-senator Steenkamp wel voor stemde. In de Tweede Kamer stemde de CDA-fractie ook verdeeld, maar daar was de meerderheid van de fractie voor de wet. Van de achttien Tweede Kamerleden stemden er twaalf voor, onder wie partijleider Bontenbal.

De PvdD-fractie in de Senaat stemde eveneens verdeeld. Eerste Kamerlid Nicolaï steunde de wet, ondanks zijn eerdere bezwaren tijdens het debat. PvdD-senator Koffeman stemde tegen. Twee senatoren waren niet aanwezig bij de stemming: FVD-senator Dessing was ziek en BBB-senator Van Knapen had persoonlijke omstandigheden waardoor hij niet kon stemmen.

De PVV stemde unaniem tegen het wetsvoorstel, dat volgens PVV-Kamerlid Bezaan een "moreel verwerpelijk karakter" heeft. Hij verklaarde dat embryo's door deze wet "gereduceerd worden tot een instrumenteel verbruiksartikel". "Wij maken een principiële keuze voor het leven", aldus Bezaan.

Senator Visseren-Hamakers (voorheen PvdD) merkte op dat de wet een keuze biedt tussen beter wetenschappelijk onderzoek en de bescherming van een embryo: "Een bijna onmogelijke afweging." Hij uitte vooral zorgen over de klinische toepassingen in de transplantatiegeneeskunde die met de wet samenhangen, maar stemde uiteindelijk toch voor de wet vanwege toezeggingen van minister Hermans (Volksgezondheid).

Arthur Alderliesten van Schreeuw om leven reageerde op de stemming: "Dit is een historische morele breuklijn. Op het moment dat menselijk leven bewust wordt gecreëerd om het na onderzoek te vernietigen, wordt een principiële grens overschreden. Dit doet denken aan de wet afbreking zwangerschap." Hij voegde eraan toe dat het morele kompas van Nederland is "dolgedraaid".

Voorstanders van embryokweek wijzen op de voordelen voor de slagingskans van ivf-trajecten, zoals tijdens het debat in de Eerste Kamer werd besproken. Wetenschappelijk onderzoek met embryo's kan bijdragen aan het verbeteren van deze kansen en het voorkomen van erfelijke ziekten. Aan de andere kant trekken tegenstanders een principiële grens bij het kweken van embryo's voor onderzoek, omdat het leven tot stand komt zonder dat het embryo de kans krijgt om op te groeien tot een volwaardig mens. Na maximaal 14 dagen worden embryo's als medisch afval vernietigd.

De discussie over de grens van 14 dagen voor onderzoek met embryo's is al aan de orde geweest. De Gezondheidsraad heeft eerder geadviseerd om deze grens te verhogen naar 28 dagen. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben afgesproken dat er eerst een maatschappelijke dialoog over dit onderwerp zal plaatsvinden.

Ethicus Theo Boer heeft zijn bezorgdheid geuit over de mogelijkheid dat de grens in de toekomst verder opgerekt zal worden. "Als wij deze weg opgaan, is het een reëel scenario dat er in de toekomst geëxperimenteerd zal worden met een foetus van enkele maanden oud. We houden onszelf voor de gek als we denken dat dit het eindstation is", zei hij eerder in het Reformatorisch Dagblad.